Theo dữ liệu được Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố ngày 10/6,chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 4,2% trong tháng 5,từ mức 3,8% của tháng 4. Giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng mạnh,trong đó chiến sự Iran được xem là nguyên nhân chính,bên cạnh sức ép từ chính sách thuế quan và hạn hán.

"Đó gần như là một cơn bão hoàn hảo",bà Dawn Thilmany,giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Colorado,nói về loạt yếu tố đang khiến chi phí thực phẩm ở Mỹ tăng.

Giá nhiên liệu tăng vọt làm đội chi phí vận chuyển nông sản tươi và thịt bò,vốn yêu cầu xe tải đông lạnh tiêu hao nhiều nhiên liệu. "Người tiêu dùng trả chi phí năng lượng không chỉ để vận chuyển hàng hóa,mà còn để giữ lạnh chúng",bà Thilmany nói.

Thịt bò trong siêu thị ở Houston,bang Texas,Mỹ. Ảnh: AFP

Trong tháng 5,một số mặt hàng tăng giá đáng kể nhất gồm bánh mì ngọt tươi,bánh cà phê,doughnut,bánh quy và muffin,bên cạnh giăm bông và trứng. Giá xà lách cũng tăng 16% so với tháng 4 và tăng 24% so với cùng kỳ năm trước.

Tương tự cà chua,phần lớn xà lách mà người Mỹ tiêu thụ vào mùa đông được nhập khẩu từ nước ngoài. Dù một số vùng ở Mỹ có thể trồng xà lách gần như quanh năm,trong đó có California và Arizona,các khu vực này đang đối mặt tình trạng thiếu nước do hạn hán.

Cà chua nhập khẩu từ Mexico tăng giá do chịu thuế khoảng 17%,sau khi Tổng thống Donald Trump hủy Thỏa thuận Không tăng giá Cà chua được áp dụng từ năm 1996,giúp ổn định thị trường. Thỏa thuận này quy định mức giá tối thiểu đối với cà chua Mexico và yêu cầu kiểm tra chất lượng,nhằm ngăn chặn hành vi bán phá giá và duy trì các hoạt động thương mại công bằng.

Giá cà chua ở Mỹ trong tháng 5 giảm 6% so với tháng 4,nhưng vẫn cao hơn 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung,giá rau quả tươi ở Mỹ tăng 6% trong tháng 5 so với một năm trước.

Giá thịt bò giảm nhẹ trong tháng 5 so với tháng 4,nhưng vẫn tăng 13% so với năm ngoái. Một số chủ trang trại đang chật vật đáp ứng nhu cầu sau khi phải cắt giảm quy mô đàn trong hai năm qua. Hiệp hội Chăn nuôi bò thịt quốc gia Mỹ cho biết một số khu vực của Mỹ cũng đang đối mặt tình trạng đồng cỏ suy giảm do hạn hán.

Xu hướng tăng giá thực phẩm mua về dùng tại nhà ở Mỹ kể từ năm 2000. Đồ họa: FRED

Theo bà Thilmany,giá cà phê tăng cao gần như hoàn toàn do chính sách thuế quan,bởi Mỹ không thể tự trồng hạt cà phê,ngoại trừ khu vực Kona ở Hawaii.

Chưa rõ khi nào áp lực giá thực phẩm ở Mỹ có thể hạ nhiệt. Eo biển Hormuz bị đóng cửa tiếp tục đẩy giá dầu lên cao,trong khi Mỹ và Iran chưa có dấu hiệu tiến gần tới thỏa thuận hòa bình,bất chấp các tuyên bố trấn an từ ông Trump.

Tổng thống Donald Trump tỏ ra lạc quan về báo cáo lạm phát trong họp báo 10/6,nói các chỉ số "rất tốt" và ông "thích điều đó". Ông cho biết lạm phát là tín hiệu tích cực "vì giá năng lượng là động lực lớn nhất đẩy chi phí tăng,và lạm phát sẽ hạ nhiệt khi chiến sự với Iran kết thúc".

Tuy nhiên,căng thẳng tiếp tục leo thang khi Mỹ ngày 10/6 nối lại hoạt động không kích Iran và cảnh báo sẽ có thêm các đợt tấn công,trong khi Tehran phóng tên lửa vào các căn cứ Mỹ trong khu vực. Giá dầu thô sau đó vọt trở lại lên hơn 90 USD một thùng.

Một số hàng hóa tăng giá kể từ khi chiến sự Iran bùng phát. Đồ họa: FRED

Đức Trung (Theo Washington Post,AP,USA Today)